5 . مثنوى شريف شرحى « 1 » 6 . شرح شيخ مراد بخارى ( درگذشتهء 1265 ه . ق ) : اين شرح نيز ناظر به كل مثنوى است و از سال 1255 ه . ق آغاز و شش سال بعد به انجام رسيده است . 7 . ترجمه و شرح مثنوى شريف اثر عابدين پاشا بن احمد . 8 . شرح احمد عونى قنق ( 1290 - 1357 ه . ق ) . 9 . درسهاى مثنوى اثر طاهر اولغون مولوى ( 1294 - 1370 ه . ق ) : ناظر به كلّ مثنوى است . 10 . شرح مثنوى شريف اثر كنعان رفاعى كه در سال 1352 ه . ق در استانبول به چاپ رسيده است . 11 . شرح روان‌شاد عبد الباقى گولپينارلى ( 1900 - 1982 م ) كه توسط توفيق هاشم‌پور سبحانى به فارسى ترجمه و در سال 1384 ش در دو مجلّد از سوى سازمان چاپ و انتشارات منتشر شده است . ج - شروح عربى 1 . چنگى يوسف دده بن احمد مولوى ( درگذشتهء 1080 ه . ق ) ، عارف ترك زبان براى شاگردان عرب زبان سورى خود ، شرحى به عربى نگاشت تحت عنوان المنهج القوىّ لطلّاب المثنوى كه در واقع تلخيص و برگردان شرح انقروى است . اين شرح براى بار نخست در مصر به سال 1219 ه . ق منتشر شد . د - شروح به زبان اردو 1 . پيراهن يوسفى اثر محمّد يوسف على شاه چشتى نظامى گلشن‌آبادى : چاپ نخست سنگى ، لكهنو ، 1889 م .

--> ( 1 ) . ر . ك : مولانا ، ديروز تا امروز ، شرق تا غرب ، ص 604 .